Muammer Semih İrteş

  • Muammer Semih İrteş: Necmettin Erbakan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi
  •  Yıl : 2024
  •  Cilt : 4
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 1-16
Defterdar Ahmet Paşa Camii olarak da bilinen Gümülcine Yeni Camii bünyesinde barındırdığı 16. yüzyıl Osmanlı tezyinatı ile dikkat çeken önemli bir yapıdır. Caminin ahşap üstü kalemişi, çini ve taş işçiliğindeki tasarımlar günümüze kadar restore edilmeden ulaşabilmeyi başarmış devrinin en önemli örnekleri arasında yer alır. Harimdeki üç bölümlü mahfil tavanlarında 16. yüzyıl ahşapüstü kalemişi uygulanmışken, bordürlerin tezyinatı ahşap üzerine gerilen bez (tuvale) tatbik edildiği görülmektedir. Uygulamalarda motifler detaylı ve titizlikle çalışılmış bazı motiflerin zemini kabartılarak üzerleri varak altın ile kaplanmıştır. Bez veya ahşap üzeri kalemişlerinde çoğunlukla tercih edilen bu teknikte kabartma ve altın varak tasarıma zenginlik kazandırmaktadır.Defterdar Ahmet Paşa Camii olarak da bilinen Gümülcine Yeni Camii bünyesinde barındırdığı 16. yüzyıl Osmanlı tezyinatı ile dikkat çeken önemli bir yapıdır. Caminin ahşap üstü kalemişi, çini ve taş işçiliğindeki tasarımlar günümüze kadar restore edilmeden ulaşabilmeyi başarmış devrinin en önemli örnekleri arasında yer alır. Harimdeki üç bölümlü mahfil tavanlarında 16. yüzyıl ahşapüstü kalemişi uygulanmışken, bordürlerin tezyinatı ahşap üzerine gerilen bez (tuvale) tatbik edildiği görülmektedir. Uygulamalarda motifler detaylı ve titizlikle çalışılmış bazı motiflerin zemini kabartılarak üzerleri varak altın ile kaplanmıştır. Bez veya ahşap üzeri kalemişlerinde çoğunlukla tercih edilen bu teknikte kabartma ve altın varak tasarıma zenginlik kazandırmaktadır. Altın, mercan kırmızı, kobalt mavisi ve gülkurusu gibi renkler dönemin kalemişi tezyinatında tercih edilen renkler arasındadır. Tasarımlarda yer alan hatâi, bulut ve rûmî motifler de yine devrin tezyinat anlayışında fazlaca kullanılan motifler arasındadır. Trakya sınırımızın yaklaşık yüz kilometre uzağında yer alan Gümülcine Yeni Camii’nin özgün kalemişlerinin rölöve ve detaylı fotoğraflar ile kayıt altına alınması, bilim ve sanat dünyasına tanıtılması tarihi bir sorumluluktur.
Atıf yapmak için : İrteş, M. S. (2024). Gümülcine Yeni Camii tezyinatı. Nigarhane, 4(1), 1-16. https://doi.org/ 10.54496/Nigarhane.2024.17

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Nigarhane Sanat Dergisi
2024, Cilt4, Sayı1
ISSN: 2980-0056
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. ACUN, Hakkı, “Kalemişi Tekniğinin Farklı Bir Uygulanışı ve Gümülcine Etmekcizâde Ahmet Paşa (Yeni) Camii”, XX. Uluslararası Ortaçağ Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Bildirileri, Sakarya 2016, s.388-410.
  2. AKAR, Azade, “Edirne Sarayı İznik Çinilerine Dair Bir Araştırma”, Edirne’de Osmanlı Kültüründen Dekoratif Örnekler ve Edirne Sarayı İznik Çinileri, (Ed.A.Akar, G.Mesara, N.İşli), İstanbul 2014, s.17-185.
  3. AYVERDİ, Ekrem Hakkı, Avrupa’da Osmanlı Mimarî Eserleri, İstanbul 1977.
  4. BAYSAL, Ali Fuat, Türk Tezyinat Sanatında Kalem İşleri, Konya 2017.
  5. Evliya Çelebi, Seyahatnâme, (hz. Mehmed Zıllîoğlu), C.7, 1966.
  6. İRTEŞ, M.Semih, “Kalem İşlerimizin Bugünü ve Yarını”, Türkiye’de Sanatın Bugünü ve Yarını, Ankara 1985, s.425- 432.
  7. İRTEŞ, M.Semih, Muhteşem Karahisari Kuran-ı Kerim’i Koltuk Tezhipleri, İstanbul 2021.
  8. İRTEŞ, M.Semih, BAYSAL, Ali Fuat, SAYIN, A. Zehra, “15. Yüzyıl Osmanlı Kalemişi Tezyinatında Kullanılan Rûmî Motifler Üzerine Bir Değerlendirme”, Art-Sanat, S.19, İstanbul 2023, s.311–336.
  9. PARLAK, Cengiz, “Defterdar Ahmed Efendi Vakfı’nın Gümülcine’deki Mülkleri (XVII. Yüzyıldan-XX. Yüzyılın İlk Çeyreğine Kadar)”, Balkanlarda Türk Kültürü: Batı Trakya Uluslararası Sempozyumu, İstanbul – Dedeağaç – Gümülcine – İskeçe, (ed. C.Eraslan, C. Bayram, N.Erdem), İstanbul 2018, s.23-53,
  10. TÜRKOĞLU, M., “Gümülcine’nin Tarihi”, Batı Trakya’nın Sesi, S. 10,11,12, İstanbul 1989, s.29-53.