KOYUNOĞLU ŞEHİR MÜZE VE KÜTÜPHANESİNDE BULUNAN MİNYATÜRLÜ BİR KÜLLİYÂT-I SA’DÎ NÜSHASI

Fars edebiyatının en önemli şairlerinden Sa’dî-i Şîrâzî, duygu ve düşüncelerini tasavvufî bir şekilde kaleme almış, yazmış olduğu manzum ve mensur eserleri Külliyât adı altında toplanmıştır. Kendine has anlatımıyla müstesna bir yere sahip olan Sa’dî-i Şîrâzî’nin eserleri yüzyıllar boyunca farklı merkezlerde çoğaltılan edebî yazmaların başında yer almıştır. Özellikle Safeviler Döneminde Şiraz kenti söz konusu eserin çok sayıda hazırlandığı bir merkez olmuştur. Külliyât eserinde bulunan minyatürler metin içerisinde önemli hikâyelerin betimlenerek okuyucu için daha ilgi çekici hale gelmesi sağlanmıştır. Ticari bir üretimin söz konusu olduğu Şiraz kentinde minyatürlü Külliyât-ı Sa’dî nüshalarına özellikle Osmanlı coğrafyasından talep çok olmuştur. Bu durumu yurt içi müze ve kütüphanelerde söz konusu eserin çok sayıda nüshası bulunması desteklemektedir. Bugün Koyunoğlu Şehir Müze ve Kütüphanesi 14694 envanter numarasına kayıtlı Külliyât-ı Sa’dî nüshası içerisinde bulunan on iki sayfa minyatür, hikayelerin betimlenişi ve üslup özelliği itibariyle oldukça önemlidir. Daha önce incelenmemiş söz konusu yazma içerisinde takdim ve bitiş minyatürleri yanı sıra Gülistân adlı eser içerisinde 3 adet minyatür; Kitâbu Bostân Şeyh Aleyhi’r-rahme içerisinde 3 adet minyatür, Kasâyid-i Fârisi içerisinde 1 adet minyatür, Tayyibât içerisinde 2 adet minyatür ve Muzhikât içerisinde 1 adet minyatür bulunmaktadır. Külliyât içerisinde takdim ve bitiş minyatürleri hariç anlatılan hikâye, kaside veya gazel anlamına göre minyatürlü sayfalar tasarlanmıştır. Özellikle hikâye içerisinde anlatılmak istenen en vurgulu yerin musavvir tarafından resmedildiği dikkat çekmektedir. İstinsah tarihi bulunmayan eserde on altıncı yüzyıl sonu ve on yedinci yüzyıl başı minyatür üslup etkisi hissedilmektedir. Bu minyatürlü eserin incelenmesi ile söz konusu dönemin siyasi durumunun Şiraz bölgesi sanatsal faaliyetlerine ne etkide yansıdığı tespit edilmeye çalışılmıştır.