İletişimISSN:2980-0056
Yazar GirişiHakem GirişiYeni Üyelik
TürkçeEnglish
AnasayfaYazarlar için RehberAmaç ve KapsamHakkındaİndex-Dizin BilgileriMakale GönderSon SayıArşivİletişim

Mevlâna Dergâhı Kıbâbü’l-aktâb Bölümü Kalemişleri

Rıdvan AK,Nihat Kağnıcı

  • Rıdvan AK: Necmettin Erbakan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi
  • Nihat Kağnıcı: NEcmettin Erbakan Üniversitesi Güzel Sanatlar ve Mimarlık Fakültesi
  •  Yıl : 2024
  •  Cilt : 4
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 54-67
Huzûr-ı Pîr; Gümüş kapıdan Hz.Mevlâna’nın türbesine kadar uzanan ve Kademât-ı Pîr denilen mekânın güney kısmında yer alan Hz. Mevlâna’nın ailesi ile Mevlevî büyüklerinin mezarlarının bulunduğu Kıbâbu’l- Aktâb, Post Kubbesi, aileyle birlikte Konya’ya gelen Horasan erenlerinin sandukaları ve külliyenin ilk yapısı olan Kubbe-i Hadrâ’dan meydana gelen alanın tamamına verilen isimdir. Bu alan Kubbe-i Hadra ile birlikte 8 kubbeden oluşmaktadır. (Plan 1) Kültürümüzde cenaze için saygı sadedinde türbe yapımına özel bir önemin atfedildiği malumdur. Vefat eden şahsiyetin kutsiyeti nispetinde farklı tip ve ölçülerde abidevi mezarlar inşa edilmiştir. İslam düşünce tarihinde önemli bir isim olan Mevlânâ Celaleddin Rûmi için de vefatının ardından Konya’da devrin mimari ve tezyînî özelliklerini ihtiva eden abidevi bir mezar yapısı inşa edildiği bilinmektedir. Hz. Mevlânâ’nın babası Sultânü'l-Ulemâ Bahâeddin Veled 12 Ocak 1231 yılında Konya'da vefat edince şehrin surları dışındaki Selçuklu Saray erkanının Gül Bahçesi olarak kullandığı bugün Mevlânâ Dergâhı olarak bilinen alan mezar yeri olarak seçilmiş ve defnolunmuştur . Bu süreçte Bahâeddin Veled’in kabri üzerine de bir türbe inşa edildiği bilinmektedir. Senayi Dede’ye atfedilen rivayette Sultan Alaaddin, Konya Kalesini inşa ettikten sonra türbeyi yaptırmıştır . Bahâeddin Veled’in üzerine yapılan türbenin niteliği konusunda çok fazla bilgi bulunmamasına karşın yapının en azından Mevlânâ Türbesi kadar gösterişli olduğu kendisini Karaman’dan Konya’ya davet eden ve ikramlarda bulunan Sultan Alâeddin’in, Bahâeddin Veled için abidevi bir türbe yaptırmış olması kuvvetle muhtemeldir. Hz. Mevlânâ da 1273 yılında vefatının ardından, babası Bahâeddin Veled’in kabrinin bulunduğu bahçeye defnedilmiş ve Muînüddin Süleyman Pervâne, eşi Gürcü Hatun ve Alâmeddin Kayser’in katkılarıyla Hz. Mevlânâ için bir türbe yaptırılmıştır.Bahâeddin Veled’inBahâeddin Veled’inBahâeddin Veled’inBahâeddin Veled’in
Atıf yapmak için : Ak, R., & Kağnıcı, N. (2024). Mevlâna dergâhı Kıbâbü’l-aktâb bölümü kalemişleri. Nigarhane, 4(1), 54-67. https://doi.org/10.54496/Nigarhane.2024.20

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Nigarhane Sanat Dergisi
2024, Cilt4, Sayı1
ISSN: 2980-0056
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Akyurt, Yusuf. Konya Asâr-ı Atîka Müzesi 1926-1934 Seneleri Umumi Raporu, 1933.
  2. Aslanapa, Oktay. Yüzyıllar Boyunca Türk Sanatı (14.yy.). Milli Eğitim Basımevi, 1977.
  3. Bakırcı, Naci. “Konya Mevâna Dergâhı” 10 (2007), 191-202.
  4. Baysal, Ali Fuat. “Konya Mevlânâ Dervish Lodge, Ritual Hall(Semahâne) Painted Decoration And Periodic Analysis”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi 108 (2023), 21-38.
  5. Baysal, Ali Fuat - Sayın, Ayşe Zehra. “Restorasyon Sonrası Kubbe-i Hadrâ Kalem İşleri Üzerine Değerlendirme”. İSTEM 33 (2019), 39-64.
  6. Efendi, Rasim. “Azerbaycan-Türkiye: Mimarlık, Ressamlık ve Sanatkârlık İlişkileri”. Erdem Dergisi 10/28 (1999), 135-140.
  7. İrteş, M. Semih vd. “15. Yüzyıl Osmanlı Kalemişi tezyinatında Kullanılan Rûmî Motifler Üzerine Bir Değerlendirme”. Art-Sanat Dergisi 19 (2023), 311-336.
  8. Karamağaralı, Haluk. “Mevlânâ’nın Türbesi”. Türk Etnoğrafya Dergisi 7/8 (1966), 38-42.
  9. Karpuz, Haşim. “Mevlânâ Külliyesi”. TDV İslâm Ansiklopedisi (1.Baskı). 448-452. Ankara: TDV İslâm Araştırmaları Merkezi, 2004.
  10. Küçükdağ, Yusuf. “1251 H. / 1835 M. Tarihli Mevlânâ Türbesi ve Çelebi Efendi Konağı Tamir ve İnşası Defteri”. Türkiyat Araştırmaları Dergisi 2 (1996), 181-206.
  11. Oğuzoğlu, Yusuf - Mülayim, Selçuk. “Konya Mevlâna Türbesi’nin Restorasyonu İle İlgili H. 1109 (1698) Tarihli Üç Belge”. Sanat Tarihi Dergisi 3/3 (1984), 115-122.
  12. Önge, Yılmaz. “Konya Mevlânâ Dergâhında Yapılan Son Onarımlar Hakkında Bazı Düşünceler”. Vakıf Haftası Dergisi 7 (1990), 319-328.
  13. Önge, Yılmaz. “Mevlânâ Türbesinin Çini Tezyinatı”, 401-408.
  14. Özönder, Hasan. Mevlânâ Külliyesi. Atatürk Üniversitesi, Doktora Tezi, 1979.
  15. Özönder, Hasan. “Mevlâna Türbe ve Külliyesinin Tamir ve İlaveler Kronolojisi”. Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi 2 (1987), 13-75.
  16. Sarre, Friedrich. “Anadolu’da Seyahat”. çev. Aziz Sayhan. Anıt Dergisi 11 (1949).
  17. Sönmez, Zeki. Başlangıcından 16. Yüzyıla Kadar Anadolu Türk-İslam Mimarisinde Sanatçılar. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1989.
  18. Uzluk, Şahabettin. Mevlânâ’nın Ressamları. Konya: Konya Yeni Kitap Basımevi, 1945.
  19. Uzluk, Şahabettin. Mevlânâ’nın Türbesi. Konya: Konya Halkevi Yayınları, 1946.
  20. Uzluk, Şahabettin. “Türk Mimarisinde Mevlâna Türbesi ve Onun Mimari Değeri”. Konya Halkevi Kültür Dergisi - Mevlânâ Özel Sayısı. Konya: Konya Halkevi Yayınları, 1943.