TARİH-İ NİGÂRİSTÂN’IN RESİMLİ NÜSHALARINDA HÜKÜMDARLIK ALAMETLERİ

Büşra Ayaz

Büşra Ayaz

Yıl : 2025
Cilt : 5
Sayı : 1
Sayfa : 64-80

Ahmed b. Muhammed-i Gaffârî-yi Kazvînî tarafından 16. yüzyılda kaleme alınan Tarih-i Nigâristân, hicrî 1. yüzyıldan başlayarak yaklaşık on asırlık bir dönemi kapsayan kapsamlı bir tarih ve edebiyat eseridir. Eserde yalnızca peygamberlerin ve İslam hükümdarlarının değil, aynı zamanda on iki imamın, bilginlerin ve dönemin önde gelen şahsiyetlerinin hayat hikâyeleri anlatılmaktadır. Bununla birlikte, astronomiye, ahlak felsefesine ve toplumsal değerlere dair bilgiler de yer almakta; öğüt verici hikâyeler, meseller ve fıkralar aracılığıyla okuyucuya ahlaki dersler sunulmaktadır. Bu yönüyle Tarih-i Nigâristân, tarihsel bilgiyi edebî bir anlatımla bütünleştiren, hem öğretici hem de sanatsal nitelikler taşıyan bir ansiklopedi karakteri olan bir eserdir. Bu çalışma, eserin üç önemli resimli nüshasını incelemektedir. Bunlar, Kanada’daki Aga Khan Müzesi’nde bulunan Akm 272, Amerika Birleşik Devletleri Walters Sanat Müzesi’ne ait Walters Ms. W.598 ve Almanya Heidelberg Üniversitesi Kütüphanesi’nde muhafaza edilen Cod. Heid. Orient 222’dir. 16. ve 17. yüzyıllarda Şiraz’da üretilen bu nüshalar, zarif hat işçiliği, yoğun renk paleti ve zengin minyatür süslemeleriyle Safevî dönemi sanat anlayışının seçkin ve önemli örneklerini oluşturur. Araştırmanın merkezinde, bu minyatürlerde tasvir edilen hükümdar figürlerinin ikonografik ve kronolojik açıdan incelenmesi yer almaktadır. Taç, taht, başlık, kıyafet, oturuş biçimi, kılıç, asa ve sembolik objeler gibi hükümdarlık alametleri analiz edilmiştir. Altı minyatür üzerinden gerçekleştirilen karşılaştırmalı çözümlemelerle, Safevî döneminin siyasal ideolojisi, görsel temsil dili ve estetik değerleri ortaya konmuştur. Ayrıca metin ile resim arasındaki anlatı ilişkisi irdelenerek, hükümdarların kimlikleri, sahnelerin anlam katmanları ve Şiraz’ın dönemin el yazması üretim merkezi olarak gelişimi değerlendirilmiştir. Sonuçta çalışma, Tarih-i Nigâristân’ı merkez alarak Safevî döneminde sanat, iktidar ve temsil arasındaki etkileşimi çok yönlü biçimde ortaya koymaktadır.

Atıf yapmak için : Ayaz, B., (2025). Tarih-i Nigâristân’ın Resimli Nüshalarında Hükümdarlık Alametleri . Nigarhane, 5(1), 64-80.

Açıklama : Yazarların hiçbiri, bu makalede bahsedilen herhangi bir ürün, aygıt veya ilaç ile ilgili maddi çıkar ilişkisine sahip değildir. Araştırma, herhangi bir dış organizasyon tarafından desteklenmedi.Yazarlar çalışmanın birincil verilerine tam erişim izni vermek ve derginin talep ettiği takdirde verileri incelemesine izin vermeyi kabul etmektedirler. None of the authors, any product mentioned in this article, does not have a material interest in the device or drug. Research, not supported by any external organization. grant full access to the primary data and, if requested by the magazine they agree to allow the examination of data.

TARİH-İ NİGÂRİSTÂN’IN RESİMLİ NÜSHALARINDA HÜKÜMDARLIK ALAMETLERİ, Araştırma Makalesi,
2025, Vol. 5 (1)

Geliş Tarihi : 24.07.2025, Kabul Tarihi : 09.12.2025 , Yayın Tarihi : 29.12.2025