Ali Rıza Özcan,Şerife ÇAKIR

  • Şerife ÇAKIR: Necmettin Erbakan Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi
  •  Yıl : 2024
  •  Cilt : 4
  •  Sayı : 1
  •  Sayfa : 17-34
Bu makale, Topkapı Sarayı Müzesi’nde yer alan ve E.H 485 envanter numaralı Sancak Kur’an-ı Kerimi’nin incelenmesine odaklanmaktadır. İslam hat sanatında önemli bir yere sahip olan Ma'kıli yazıların, bu eserdeki estetik, dini ve sembolik anlamları ele alınmıştır. Osmanlı İmparatorluğu’nun askeri ve manevi yapısında merkezi bir rol oynayan bu Kur’an-ı Kerim, savaş alanlarında manevi bir kalkan olarak kullanılmış ve Osmanlı askerlerinin moral ve zafer inancını pekiştiren bir unsur olmuştur. Sancak Kur’an-ı Kerimi, İslam sanatında yazıların çok yönlü işlevlerini anlamamıza yardımcı olmakla kalmayıp, aynı zamanda Osmanlı dönemindeki askeri stratejiler ve manevi inanışlar hakkında da yeni bir bakış açısı sunmaktadır. Ma'kıli yazıların tarihsel gelişimi, yapısal özellikleri ve İslam sanatındaki yeri analiz edilmiştir. Yazıların sert ve köşeli hatlarla tasarlanmış geometrik yapısının, Osmanlı döneminde gücü simgelediği vurgulanmaktadır. Ayrıca, eserin fiziksel özellikleri, ciltleme teknikleri ve kapak süslemeleri değerlendirilmiş, üzerindeki yazıların içerdiği mesajlar incelenmiştir. Sonuç olarak, çalışma, Sancak Kur’an-ı Kerimi’nin askeri sancak olarak kullanımının hem estetik hem de manevi boyutlarını ortaya koymaktadır. Ma'kıli yazılar, askerlere manevi destek sağlarken, düşman üzerinde de psikolojik bir üstünlük kurmayı hedeflemiştir. Makale, bu eserin Osmanlı İmparatorluğu’nun dini ve askeri gücünü temsil eden nadir bir örnek olduğunu ve İslam sanatında yazıların çok yönlü işlevlerini anlamamıza katkı sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışma, İslam sanatında yazının estetik, dini ve sembolik işlevleri üzerine yapılan araştırmalara önemli bir katkı sağlamaktadır. Bu çalışmanın bulguları, İslam sanatında yazının estetik, dini ve sembolik işlevleri üzerine yapılan araştırmalara önemli bir katkı sağlamaktadır. Özellikle Osmanlı sancaklarındaki Ma'kıli yazıların manevi ve sembolik anlamlarını anlamak isteyen sanat tarihçileri ve araştırmacılar için yeni bakış açıları sunmaktadır.
Atıf yapmak için : Özcan, A. R., & Çakır, Ş. (2024). Topkapı Sarayı’ndan bir hazine: Ma’kıli yazılı Sancak Kur’an-ı Kerîm’i (E.H. 485). Nigarhane, 4(1), 17-34. https://doi.org/10.54496/Nigarhane.2024.18

Çıkar İlişkisi : Yazarlar çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Bu makale CC BY-NC 4.0 lisansı ile yayımlanmıştır.
Nigarhane Sanat Dergisi
2024, Cilt4, Sayı1
ISSN: 2980-0056
Geliş Tarihi : , Kabul Tarihi : , Yayın Tarihi :

Kaynakça

  1. Acar, Şinasi. Mimarlıkta Kullanılan Satrançlı Yazı “Ma’kıli”. 2010, 108.
  2. Alparslan, Ali. Osmanlı Hat Sanatı Tarihi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 1999.
  3. Altın, Alper. “İslam Sanatında Ma’kılî Yazının Tanımı ve Tipolojisi: Yeni Bir Yaklaşım.” 26. Orta Çağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Kitabı, 2024.
  4. Arseven, Celal Esat. Türk Sanatı. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1972.
  5. Aslanapa, Oktay. Türk Sanatı. İstanbul: Remzi Kitabevi, 1989.
  6. Bakırer, Ömür. “Anadolu Selçuklu, Beylikler ve Osmanlı Mimarisinde Taş ve Tuğla İşçiliği.” Başlangıcından Bugüne Türk Sanatı. İstanbul, 1993, 255-280.
  7. Baltacıoğlu, İsmail Hakkı. Türklerde Yazı Sanatı. Ankara, 1958.
  8. Karaman, Hayrettin, Mustafa Çağrıcı, İbrahim Kâfi Dönmez ve Sadrettin Gümüş, haz. Meal-Tefsir. 9. Baskı. Türkçe. 2023.
  9. Memmedov, Hudu. Nahışların Yaddaşı. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1994.
  10. Necefoğlu, Hacali. “Safevi Döneminde Kristalografik Motifler.” Uluslararası Türklük Bilgisi Sempozyumu, 25-27 Nisan 2007, Erzurum: Bildiriler 1-2.
  11. Öney, Gönül. Anadolu Selçuklu Mimari Süslemesi ve El Sanatları. 1992, 75.
  12. Serin, Muhittin. Hat Sanatı ve Meşhur Hattatlar. 2. Baskı. İstanbul: Kubbealtı Neşriyatı, 2003.
  13. Yazır, M. Bedreddin. Medeniyet Âleminde Yazı ve İslâm Medeniyetinde Kalem Güzeli I. 1981, 75.
  14. Yavuz, Salih Sabri. "Livâü’l-Hamd." TDV İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi.org.tr/livaul-hamd (Erişim Tarihi: 17.10.2024).